Państwo powinno pomagać ludziom, którzy pracują, rozwijają firmy i tworzą miejsca zatrudnienia. Tak rozumiem sens pakietu gospodarczego Prawa i Sprawiedliwości. Jego najważniejsze propozycje dotyczą spraw podstawowych: kosztu prowadzenia działalności, finansowania inwestycji, prostoty rozliczeń i bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstw. To programowy kierunek, który zasługuje na zdecydowane wsparcie.
Debata gospodarcza PiS ma swoją ciągłość. Na kongresie 3 października 2026 roku w Warszawie prof. Mariusz Andrzejewski przedstawił szczegółowe propozycje podatkowe. Podczas konwencji „Ambitna Gospodarka – Damy radę” 14 listopada w Katowicach rozwijano dyskusję o programie gospodarczym. W centrum znalazło się pytanie o warunki, w których polskie przedsiębiorstwa mogą rosnąć i inwestować.
Poniżej przedstawiam najważniejsze mechanizmy proponowanych zmian i powody, dla których oceniam je pozytywnie. To propozycje wymagające przyjęcia odpowiednich przepisów. Podane przykłady kwotowe wykorzystują parametry z 2026 roku i nie oznaczają, że nowe rozwiązania już obowiązują.
Podatnik powinien być chroniony przed skutkami zamrożonych progów
Jednym z najbardziej przejrzystych postulatów jest coroczna automatyczna waloryzacja progów podatkowych o wskaźnik inflacji. Jeżeli ceny rosną, wyższa nominalna pensja lub wyższy nominalny dochód firmy nie muszą oznaczać większej siły nabywczej. Niezmieniony próg może jednak sprawić, że część tego dochodu zostanie objęta wyższym obciążeniem.
Automatyczna waloryzacja wprowadzałaby przewidywalną regułę. Ograniczałaby zależność podatnika od kolejnych politycznych decyzji o aktualizacji kwot. Nie rozwiąże wszystkich problemów systemu podatkowego, ale usuwa istotne źródło jego stopniowego zaostrzania w okresach wzrostu cen.
Podobne znaczenie ma propozycja corocznej waloryzacji progów dochodowych w systemie pomocy, z wykorzystaniem wyższego wskaźnika: inflacji albo wzrostu minimalnego wynagrodzenia. Towarzyszy jej postulat szerszego stosowania zasady „złotówka za złotówkę”. Dzięki stopniowemu zmniejszaniu wsparcia niewielkie przekroczenie progu nie musiałoby powodować utraty całego świadczenia. Podejmowanie dodatkowej pracy powinno poprawiać sytuację rodziny.
Składka zdrowotna, którą firma może uwzględnić w swoim planie
Dla osób prowadzących działalność na podatku liniowym zaproponowano składkę zdrowotną równą 9 proc. podstawy ustalonej na poziomie 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Przy parametrach z 2026 roku daje to podstawę 5652 zł oraz 508,68 zł składki miesięcznie. W pełnym roku suma wyniosłaby 6104,16 zł.
Znaczenie tej propozycji polega przede wszystkim na przewidywalności sposobu naliczania obciążenia. O tym, czy i ile zyska konkretny przedsiębiorca, decyduje porównanie z jego dotychczasową składką i dochodem. Uczciwa prezentacja reformy powinna pokazywać właśnie mechanizm oraz sytuacje, w których działa on na korzyść podatnika.
Na ryczałcie przedstawiono wariant z pierwszym progiem do 120 tys. zł rocznego przychodu. Na wartościach z 2026 roku składka wynosiłaby 498,35 zł miesięcznie w pierwszym przedziale i 830,58 zł powyżej niego. W porównaniu z kwotami ZUS dla 2026 roku oznacza to 332,23 zł miesięcznie mniej przy przychodzie przekraczającym 60 tys. zł, ale nieprzekraczającym 120 tys. zł. Przy przychodzie ponad 300 tys. zł różnica wynosiłaby 664,46 zł miesięcznie.
Mniejsze i bardziej przewidywalne obciążenia mogą ułatwiać budowanie rezerwy finansowej oraz planowanie zakupów. Rezerwa jest szczególnie ważna dla małej firmy, która musi opłacić pracowników i dostawców również wtedy, gdy kontrahent spóźnia się z przelewem.
Inwestycje i płynność: dwa warunki rozwoju
Proponowana dobrowolna jednorazowa amortyzacja umożliwiałaby przedsiębiorcom rozliczającym koszty w PIT i CIT szybsze zaliczenie kwalifikujących się nakładów inwestycyjnych do kosztów uzyskania przychodów. To zachęta do modernizacji zakładów i zakupu wyposażenia. Firma otrzymywałaby możliwość wcześniejszego uwzględnienia poniesionego wydatku w swoim wyniku podatkowym.
Mechanizm nie polega na oddaniu przedsiębiorcy całej wartości inwestycji. Wcześniejszy koszt może zmniejszyć podstawę opodatkowania, a jego efekt zależy od sytuacji podatkowej firmy. Dużą zaletą pozostaje dobrowolność: przedsiębiorca, dla którego korzystniejsze jest rozliczanie amortyzacji w kolejnych latach, powinien móc zachować taki sposób postępowania.
Drugą ważną zmianą byłoby rozszerzenie możliwości korzystania z pieniędzy zgromadzonych na rachunku VAT. Pakiet przewiduje dopuszczenie ich wykorzystania do wypłat wynagrodzeń, z rozważanym limitem bezpieczeństwa, na przykład 10 tys. zł netto miesięcznie na jednego pracownika. To uruchomienie środków należących do firmy, których wykorzystanie jest ograniczone przepisami.
W mechanizmie podzielonej płatności kwota VAT trafia na osobny rachunek. Proponowane rozwiązanie dotyczy możliwości przeznaczenia zgromadzonych tam środków na pensje. Nie oznacza dzielenia wynagrodzenia pracownika na część netto i VAT. Efektem miałaby być większa płynność i mniejsza potrzeba szukania krótkoterminowego finansowania na bieżące zobowiązania.
Prostsze rozliczenia dla usług, rzemiosła i małych firm
Pakiet zakłada ponowne udostępnienie karty podatkowej przedsiębiorcom spełniającym warunki tej formy opodatkowania. Karta nadal funkcjonuje dla części dotychczasowych podatników, ale od 2022 roku nie można jej wybrać jako nowej formy rozliczenia. Powrót szerszego dostępu mógłby pomóc drobnym usługodawcom, dla których koszt i czas obsługi podatkowej mają duże znaczenie.
Wysokość podatku w tym modelu zależy od ustawowych warunków, w tym rodzaju i rozmiaru działalności. Przywrócenie karty nie powinno być więc przedstawiane jako jedna jednakowa stawka dla każdej firmy. Jej siłą ma być prostota i możliwość wcześniejszego ustalenia zobowiązania.
Istotną propozycją jest też wybór formy opodatkowania PIT po zakończeniu roku, przy składaniu zeznania. Przedsiębiorca podejmowałby decyzję na podstawie rzeczywistych wyników. To ogranicza ryzyko wynikające z konieczności prognozowania dochodów i kosztów na długo przed zamknięciem roku.
Z kolei dobrowolność KSeF dla małych i średnich przedsiębiorstw przez dwa–trzy lata miałaby stworzyć okres przygotowawczy do elektronicznego fakturowania. Popieram cyfryzację, która realnie ułatwia prowadzenie działalności. Jej wdrożenie powinno uwzględniać również mały warsztat, punkt usługowy i przedsiębiorcę samodzielnie obsługującego swoich klientów.
Strata podatkowa i dywidenda: kapitał powinien pracować w legalnym obiegu
Wśród propozycji znalazło się jednorazowe rozliczanie straty bez limitu kwotowego w pięcioletnim okresie oraz możliwość jej rozliczenia wstecz z dochodem poprzedniego roku. Rozwiązanie drugiego typu może umożliwić odzyskanie części wcześniej zapłaconego podatku w okresie pogorszenia wyników. Warunkiem jest odpowiedni dochód i podatek w roku, którego dotyczyłoby rozliczenie, a przepisy muszą wykluczać podwójne odliczenie.
Zaproponowano również 10-procentowy podatek od dywidendy w określonym limicie dla spółek z o.o. należących do osób fizycznych podlegających w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Jeden z wariantów wiąże limit z 24-krotnością płacy minimalnej, co na parametrach z 2026 roku odpowiada 115 344 zł rocznie. Wartość limitu rosłaby wraz z ustawową podstawą.
To propozycja dotycząca podatku od wypłaty zysku wspólnikowi. Nie oznacza wprowadzenia jednej 10-procentowej daniny zastępującej wszystkie podatki spółki i jej właściciela. Celem ma być czytelniejszy i bardziej atrakcyjny sposób legalnej wypłaty zysku. Uzupełnieniem pakietu jest możliwość zaliczania obowiązkowych wpłat na PFRON do kosztów uzyskania przychodów.
Około 50 mld zł: znaczenie ma zarówno skala, jak i czas
Szacunek kosztu przedstawianych zmian podatkowych wynosi około 50 mld zł. Największa pozycja – około 40–43 mld zł w pierwszym roku – wiąże się z jednorazową amortyzacją. Zmiany składki zdrowotnej oszacowano łącznie na około 5,1 mld zł. Są to wielkości orientacyjne, które przy pracach ustawowych wymagają szczegółowej oceny skutków dla poszczególnych części finansów publicznych.
Przy amortyzacji szczególne znaczenie ma przesunięcie wpływów w czasie. Koszt zostaje rozpoznany wcześniej, więc obciążenie podatkowe może być mniejsze w roku inwestycji, a większe w kolejnych latach względem wariantu rozłożonych odpisów. Nie można automatycznie mnożyć pierwszorocznego szacunku przez każdy kolejny rok. Nie można też pomijać potrzeby sfinansowania wcześniejszego spadku wpływów.
Finansowanie ma opierać się między innymi na ograniczeniu szarej strefy, skuteczniejszym poborze podatków, dodatkowych wpływach związanych ze wzrostem gospodarczym oraz dywidendach spółek Skarbu Państwa. Wskazano także możliwość obciążenia nadmiarowych zysków banków. Są to kierunki działań, których efekty trzeba policzyć bez podwójnego zaliczania tych samych dochodów. Rozwój firm może poszerzać bazę podatkową, ale jego tempa i wpływów budżetowych nie należy traktować jako z góry zagwarantowanych.
Polska potrzebuje państwa, które umożliwia rozwój
Największą wartością tego pakietu jest połączenie kilku wzajemnie uzupełniających się działań. Prostsze rozliczenia ograniczają obciążenia administracyjne. Szybsze rozpoznawanie kosztów inwestycji poprawia warunki modernizacji. Większa swoboda korzystania z pieniędzy firmy pomaga utrzymać płynność. Waloryzacja progów zwiększa przewidywalność systemu.
Dlatego pozytywnie oceniam przedstawiony kierunek. Oczekuję od państwa aktywności, odpowiedzialności i szacunku do ludzi, którzy budują gospodarkę własną pracą. Długofalowy rozwój wymaga silnych polskich przedsiębiorstw, nowoczesnego przemysłu, dobrych usług i infrastruktury, która umożliwia konkurowanie na rynkach zagranicznych.
Praca i przedsiębiorczość muszą się opłacać. Tę zasadę należy przełożyć na konkretne ustawy, dobrze przygotowane wdrożenie i stabilne warunki prowadzenia działalności. Będę wspierał rozwiązania, które wzmacniają polski kapitał, tworzą przestrzeń dla inwestycji i pozwalają gospodarce rozwijać się w interesie obywateli.
Dariusz Matecki
poseł na Sejm RP
Dane do porównań: ZUS – składka zdrowotna w 2026 roku; Ministerstwo Finansów – karta podatkowa. Przedstawione mechanizmy reform opisano jako propozycje programowe.