„Kraje wyszehradzkie w ciągu ostatnich lat, od czasu aneksji Krymu i destabilizacji Ukrainy stały się jednym z głównych celów rosyjskiej propagandy. Poprzez działania jawne oraz zakulisowe Rosja podejmuje nieustanny wysiłek zmierzający do podważania wiary w procesy demokratyczne w krajach V4 poprzez dostosowywanie sfer gospodarczych, politycznych, kulturalnych i medialnych do celów polityki zagranicznej Moskwy” – piszą eksperci think tanków z Polski, Czech, Słowacji i Węgier. W specjalnym badaniu w ramach długofalowej inicjatywy instytutu Prague Security Studies Institute, specjaliści opisują metody i działania Moskwy pozwalające zwiększać wpływy w tej części Europy.
Czechy
Rosja ma w Czechach zdecydowanie więcej dyplomatów niż zachodni sojusznicy Czech. Ponadto, kraj ten jest postrzegany jako hub rosyjskiego wywiadu w regionie. Przykłady wpływów Kremla można znaleźć pośród całej politycznej sceny Czech, najbardziej znanym sojusznikiem Moskwy jest Komunistyczna Partia Czech i Moraw. Wyjazdy czeskich deputowanych na tzw. „misje obserwacyjne” do Donbasu i na Krym łamały ukraińskie prawo i wywoływały spory dyplomatyczne. Obecny prezydent Czech Miloš Zeman wielokrotnie apelował o zniesienie sankcji wobec Rosji. Wielu polityków znanych jest z powiązań z rosyjskimi biznesmenami lobbującymi za interesami Kremla. W sferze gospodarczej bieżącym interesem Rosji jest utrzymanie swojego wpływu na czeski sektor energetyki jądrowej. TVEL – spółka zależna od Rosatomu – jest jedynym dostawcą paliwa jądrowego dla czeskich elektrowni atomowych Dukovany i Temelín. Zdaniem badaczy, wiele czeskich organizacji pozarządowych i kulturalnych ma przychylne nastawienie wobec Rosji i świadomie lub nieświadomie rozpowszechniają dezinformację Kremla. Jest ona obecna również w około 50 kanałach medialnych, wśród nich największą poczytnością cieszy się portal Parlamentní listy. Do bezpośredniego finansowania przez Moskwę przyznaje się jednak tylko agencja Sputnik.
Węgry
Rosja również na Węgrzech posiada najliczniejszy korpus dyplomatyczny. Ambasada Rosji utrzymuje żywe kontakty z węgiersko-rosyjskimi stowarzyszeniami przyjaźni, organizacjami kulturalnymi i węgierskimi uniwersytetami. Potwierdzono również powiązania ambasady rosyjskiej ze skrajnie prawicowymi grupami. Eksperci przygotowujący raport zaobserwowali przesunięcie prorosyjskiej narracji ze skrajnych ugrupowań partyjnych do rządzącej partii, jest to widoczne szczególnie w podkreślaniu rosyjsko-węgierskich więzi gospodarczych. Trend ten przekłada się na węgierskie media głównego nurtu. Silną prorosyjską orientację wykazuje Jobbik – partia, zajmująca drugie miejsce węgierskich sondażach.
Polska
Na tle innych krajów Grupy Wyszehradzkiej Polska wyróżnia się tym, że okres komunizmu zjednoczył polską klasę polityczną wokół konsensusu, by zmniejszać, a nie tworzyć nowe zależności od Rosji. Rosyjskie wpływy są najbardziej widoczne wśród różnych radykalnych ruchów i stowarzyszeń. Podzielają one głównie nastroje antyestablishmentowe, antyzachodnie i antyukraińskie. Wśród otwarcie prokremlowskich organizacji kluczową rolę odgrywa partia „Zmiana”, której liderem jest Mateusz Piskorski, aresztowany w 2016 r. pod zarzutem szpiegostwa. Wpływy rosyjskich organizacji kulturalnych, takich jak Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury czy fundacja „Russkij Mir” są ograniczone ze względu na silną, prozachodnią orientację polskich elit, pamięć historyczną w społeczeństwie, brak mniejszości rosyjskiej oraz niezależny status Kościoła Prawosławnego w Polsce. Oprócz Europejskiego Centrum Analiz Geopolitycznych (ECAG) ściśle związanego z partią „Zmiana” nie zauważono innych znaczących think tanków powiązanych z Rosją. Również media rosyjskie odgrywają stosunkowo niewielką rolę w Polsce, ale podejmowane są próby zwiększenia ich obecności. Chodzi tu szczególnie o liczne platformy internetowe prezentujące antyzachodnie lub antyukraińskie, rzadziej otwarcie prorosyjskie treści. W 2015 r. rosyjskie bezpośrednie inwestycje zagraniczne stanowiły zaledwie 0,2% międzynarodowego transferu kapitału w Polsce. Przez lata polscy politycy starali się unikać tworzenia gospodarczych zależności od Rosji, dlatego wrogie przejęcia Grupy Lotos czy Grupy Azoty nie doszły do skutku. Polska jest jednak uzależniona od rosyjskich dostaw gazu.
Słowacja
Ambasada Rosji na Słowacji jest głównym ośrodkiem działań prokremlowskich. Organizuje różne wydarzenia kulturalne, konferencje i celowo udostępnia treści medialne przygotowane przez konspiracyjne źródła medialne. Niektóre organizacje pozarządowe i stowarzyszenia rozpowszechniają nie tylko rosyjską kulturę, ale i idee o współpracy między Słowacją a Rosją nawiązujące do XIX-wiecznego panslawizmu. W przeszłości takie koncepcje wzmacniały pozycję Słowacji w staraniach o narodową suwerenność, co częściowo wyjaśnia pozytywne nastawienie niektórych grup społeczeństwa słowackiego wobec Rosji, która próbuje to wciąż wykorzystywać. Organizacje te łączą opisaną wyżej retorykę z narracją antyeuropejską lub antynatowską. Jednym z przykładów jest Towarzystwo Słowacko-Rosyjskie, kierowane przez zwolennika Kremla, byłego premiera Jana Čarnogurskiego. Ambiwalentny stosunek kluczowych słowackich polityków do Rosji i niekonsekwentna strategia polityczna należą do charakterystycznych cech słowackiej polityki zagranicznej wobec Rosji w ostatnich latach. Podobnie jak w Republice Czeskiej, prorosyjska dezinformacja na Słowacji przeżywa od roku 2014 rozkwit. Słowacki serwis konspiratori.sk donosi, że istnieje ok. 108 czeskich i słowackich serwisów rozpowszechniających nieprawdziwe treści.
Badanie zostało przeprowadzone przez konsorcjum czołowych ekspertów z think tanków polskich, czeskich, słowackich i węgierskich. Publikacja powstała w ramach długofalowej inicjatywy instytutu Prague Security Studies Institute, która ma na celu ukazanie metod mających zwiększać wpływy Kremla w Europie Środowej i Wschodniej.
Źródło: esjnews.com
