4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny (druki nr 32, 32-A i 123).

Poseł Sprawozdawca Andrzej Matusiewicz:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach przedstawiam sprawozdanie o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, wraz z autopoprawką, druki nr 32 i 32-A.

Na wstępie chciałbym w wielkim skrócie przedstawić istotę tej nowelizacji, w szczególności przypomnieć instytucję przedawnienia i sam przedmiot nowelizacji zawarty w art. 102 Kodeksu karnego.

Wysoka Izbo! Instytucja przedawnienia jest elementem porządku prawnego, jest elementem porządku karnego i elementem polityki wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności polityki karnej. Jest elementem wyłączającym karalność, ściganie, wykonanie wyroku lub wykonanie kary. Jest związana oczywiście z upływem czasu, ale stanowi też ujemną przesłankę procesową, na skutek której postępowania karnego nie wszczyna się, a wszczęte – umarza. Występuje w zasadzie we wszystkich kodeksach karnych i również w tych kodeksach karnych europejskich występuje instytucja przedłużenia terminu przedawnienia.

W polskim prawodawstwie karnym, zarówno w Kodeksie karnym z 1969 r., jak i w Kodeksie karnym z 1997 r., termin przedłużenia przedawnienia był 10-letni. Nasz szanowny ustawodawca ustawą z 20 lutego 2015 r. zmienił ten termin na termin 5-letni i ten przepis obowiązuje od 1 lipca 2015 r. Przytoczę jego dotychczasowe brzmienie: Jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 101, wszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią przestępstwa przedawnia się z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu. Podstawowe terminy przedawnienia są zawarte w art. 101 § 1 pkt 1-4 w zależności od rodzaju przestępstw. Prawnikom chcę powiedzieć… To znaczy nieprawnikom chcę powiedzieć, że przestępstwa dzielą się na zbrodnie i na występki. Zbrodnie są zagrożone najniższą karą pozbawienia wolności – od 3 lat w górę, a występki mają najniższą dolną granicę zagrożenia – poniżej 3 lat. I tak dla tych najcięższych przestępstw, czyli dla zbrodni zabójstwa, termin przedawnienia jest 30-letni, dla innych zbrodni – 20-letni. Dla występków, w przypadku których kara pozbawienia wolności przekracza 5 lat, jest to termin 15-letni, dla występków, w przypadku których kara pozbawienia wolności przekracza 3 lata, jest to termin 10-letni, dla pozostałych występków jest to termin 5-letni.

Jeśli w okresie tego podstawowego terminu przedawnienia okaże się, że zostało wszczęte postępowanie przeciwko osobie, to tak jak było w dotychczasowym zapisie, ta karalność jest przedłużona o 5 lat, w nowelizacji zmieniamy to na 10 lat, z tym że jest druga zasadnicza zmiana nie tylko tego terminu z 5 na 10 lat, ale również jest zmiana dotycząca wszczęcia postępowania. To już nie będzie wszczęcie postępowania w stosunku do konkretnej osoby, tylko w ogóle wszczęcie postępowania w sprawie. Gdy jest wydane postanowienie prokuratorskie czy policyjne o wszczęciu postępowania i mieści się to w tym podstawowym okresie, to wówczas następuje to przedłużenie.

Wysoka Izbo! W zasadzie ta nowelizacja jest stosunkowo nieduża, zawiera tylko trzy artykuły. W art. 1 po dyskusji w Komisji Nadzwyczajnej przedstawiamy Wysokiej Izbie rekomendację takiej treści tego art. 102: ˝Jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 101, wszczęto postępowanie, karalność przestępstw określonych w art. 101 § 1 ustaje z upływem 10 lat, a w pozostałych wypadkach – z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu˝. Te pozostałe wypadki to są przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, gdzie termin na przedawnienie to rok od chwili dowiedzenia się przez pokrzywdzonego o osobie sprawcy, nie dłużej jednak niż 3 lata od dnia popełnienia przestępstwa. W nowelizacji jest również przepis przejściowy, art. 2, który stanowi, że: ˝Do czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął˝. W art. 3 zawarty jest termin vacatio legis: ˝Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia˝. (Dzwonek)

Wysoka Izbo! Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach po rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2015 r. wnosi: ˝Wysoki Sejm uchwalić raczy załączony projekt ustawy˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)