Posłowie Ruchu Kukiz’15 wyszli z cenną inicjatywą rozwiązania problemu Trybunału Konstytucyjnego poprzez zmianę Konstytucji. Ich postulaty zostały poparte przez czołowych polityków Prawa i Sprawiedliwości (m.in. Włodzimierza Bernackiego, Joachima Brudzińskiego, Tadeusza Cymańskiego, Małgorzatę Gosiewską i Stanisława Piętę). 9 lutego odbędzie się pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie Konstytucji RP. Uzasadnienie projektu z sejmowej mównicy wygłosi poseł Tomasz Rzymkowski z Ruchu Narodowego (Kukiz’15)
Przyjęcie tej ustawy raz na zawsze rozwiązałoby problem z Trybunałem Konstytucyjnym. W Sejmie obecnej kadencji Prawo i Sprawiedliwość wraz z posłami klubu Kukiz’15 nie ma większości 2/3 głosów i z jednej strony, bez wsparcia Platformy Obywatelskiej albo PSL i Nowoczesnej nie mogą zmienić Konstytucji, z drugiej strony jeśli te partie nie wyrażą zgody na zmiany, to jasno pokażą, że nie liczy się dla nich praworządność a utrzymanie obecnej patowej sytuacji związanej z Trybunałem Konstytucyjnym. PiS i Kukiz’15 wychodzą z otwartą dłonią do opozycji wprowadzając konieczność wyboru sędziów większością 2/3 głosów, czyli konieczne będzie porozumienie i wspólny wybór rzeczywiście niezależnych osób do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem Konstytucji w naszym kraju… aby sytuacje jak ta na poniższym filmie, więcej się nie powtarzały.
Co zakładają zmiany w Konstytucji proponowane przez Kukiz’15?
- Sąd Najwyższy miałby orzekać o zgodności ustawy określającej organizację Trybunału Konstytucyjnego oraz tryb postępowania przed Trybunałem, z Konstytucją oraz z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie.”
- Trybunał Konstytucyjny miałby składać się z 18 sędziów (obecnie 15), wybieranych indywidualnie przez Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, na 9 lat spośród osób wyróżniających się wiedzą prawniczą. Ponowny wybór do składu Trybunału jest niedopuszczalny;
- Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego powałby Prezydent Rzeczypospolitej spośród co najmniej trzech kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego.”
- Kadencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wybranych przed dniem wejścia w życie ustawy miałaby wygasnąć w 60 dniu od dnia jej wejścia w życie. Na ich miejsce zostaliby powołani nowi sędziowie, wybrani na zasadach określonych w Konstytucji według jej brzmienia po przyjęciu niniejszej ustawy i w innych właściwych przepisach.
Wystąpienie Tomasza Rzymkowskiego z 22 grudnia 2015 roku:
Uzasadnienie zmian w Konstytucji:
Obecnie toczący się spór o Trybunał Konstytucyjny obnaża wadliwość przepisów dotyczących tej instytucji, a zwłaszcza norm konstytucyjnych. Całkowicie niedopuszczalnym jest, aby w przypadku orzekania o zgodności z Ustawą Zasadniczą ustawy o Trybunale Konstytucyjnym orzekał sam Trybunał. Jest to zaprzeczenie jednej z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa – nemo iudex in causa sua (nikt nie może być sędzią we własnej sprawie). Ponadto obecnie toczący się spór sprawił, iż Trybunał Konstytucyjny stał się narzędziem walki politycznej pomiędzy największymi partiami.
Proponowane przez wnioskodawcę rozwiązania doprowadzą z jednej strony do zakończenia toczącego się sporu dzielącego Naród na dwa zwalczające się obozy oraz będą dawały rękojmię, iż podobny spór nie będzie miał miejsca w przyszłości, bez względu na to jaka siła polityczna będzie u władzy.
Wnioskodawca w pierwszej kolejności proponuje, aby w kwestii zgodności z Konstytucją ustawy o Trybunale Konstytucyjnym orzekał Sąd Najwyższy. Brak takiej regulacji w obecnych przepisach sprawia, iż Trybunał może orzekać we własnej sprawie co jest absolutnie niedopuszczalne i rodzi uzasadnione, poważne obawy dotyczące niezbędnego obiektywizmu i profesjonalizmu w tego typu sprawach. Rzutuje to na społeczne postrzeganie niezawisłości i niezależności sędziów Trybunału.
Dalej Wnioskodawca proponuje, aby Konstytucja zawierała przepis wprowadzający większość kwalifikowaną przy wyborze sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Obecnie kwestię tę reguluję ustawa co sprawia, iż przepisy w tym zakresie mogą być bardzo łatwo zmieniane w zależności od woli rządzącej siły w parlamencie. Wnioskodawca proponuję, aby sędziowie byli wybierani większością 2/3 w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Rozwiązanie to zwiększy apolityczność, niezależność i niezawisłość wybranych sędziów. Wymuszałoby to konieczność znalezienia kandydata „ponad podziałami”, fachowego prawnika, niezwiązanego z żadną opcją polityczną, dającego rękojmie niezależności i niezawisłości sędziowskiej. Proponowane rozwiązanie od lat sprawdza się w Republice Federalnej Niemiec. U naszych zachodnich sąsiadów połowa członków Federalnego Trybunału Konstytucyjnego jest powoływana przez Bundestag (tutaj w wyborach pośrednich przy pomocy Komisji Wyboru Sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego), a połowa bezpośrednio przez Bundesrat. W obu przypadkach wymagana jest większość 2/3 głosów. Między innymi dzięki tej procedurze Federalny Trybunał Konstytucyjny ma renomę jednej z najwybitniejszych tego typu instytucji na świecie.
Ponadto Wnioskodawca, aby zakończyć dyskusje dotyczącą trzech sędziów Trybunału wybranych w poprzedniej kadencji, proponuje rozszerzenie składu Trybunału do 18 sędziów. Oznacza to, że wybrani 8 października 2015 r. trzej sędziowie (prof. Roman Hauser, dr hab. Krzysztof Ślebzak, prof. Andrzej Jakubecki) zostaną zaprzysiężeni przez Prezydenta RP. Jest to realizacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2015 r. Ponadto wybrani przez Sejm RP 2 grudnia 2015 r. i już zaprzysiężeni sędziowie TK (prof. Henryk Cioch, prof. Lech Morawski, dr hab. Mariusz Muszyński, Piotr Pszczółkowski, Julia Przyłębska) zostaną skutecznie przyjęci w skład Trybunału Konstytucyjnego przez Prezesa TK Andrzeja Rzeplińskiego. Rozprawy z dnia 3 grudnia i 9 grudnia br. pokazały, że skład 15-osobowy jest zbyt wąski, by zapewnić skuteczne orzekanie w pełnym składzie izby.
Wnioskodawca proponuje również aby w Konstytucji zawrzeć przepis stanowiący, iż Prezesa i Wiceprezesa Trybunału powołuje Prezydent spośród trzech kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Trybunału.
Wreszcie, mając na uwadze doniosłość proponowanych zmian, koniecznym jest wygaszenie mandatów dotychczasowych sędziów i zastąpienie ich nowymi sędziami powołanymi zgodnie z nowym brzmieniem Konstytucji. Niewątpliwie doprowadziłoby to do definitywnego zakończenia toczącego się od początku VIII kadencji Sejmu sporu o Trybunał Konstytucyjny.
Projekt ustawy wywołuje pozytywne skutki społeczno-gospodarcze i nie rodzi żadnych skutków dla budżetu państwa i budżetów samorządu terytorialnego.
Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.
