– Wystawa, którą dzisiaj otwieramy pokazuje niezwykłe wydarzenia, zwykłych pojedynczych ludzi, całych społeczeństw i narodów. (…) Jest jednocześnie przesłaniem dla naszych współczesnych pokoleń i dla przyszłości, dla dobrej współpracy polsko-węgierskiej i wszystkich ludów wolnej Europy – powiedział marszałek Sejmu Marek Kuchciński, otwierając dziś na dziedzińcu Sejmu ekspozycję pt. „1956: Polska – Węgry. Historia i pamięć”. Wystawa przybliżająca wydarzenia sprzed 60 lat w Polsce i na Węgrzech została przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej, Węgierski Instytut Kultury w Warszawie i odpowiednik IPN na Węgrzech – Nemzeti Emlékezet Bizottságának.
Marszałek Sejmu przypomniał, że w 1956 r. „nasi rodacy stanęli do walki o normalne życie, które zabrano nam po II wojnie światowej, (…) opisywane zwykle wartościami takimi jak niepodległość, godność, wolność, bezpieczeństwo, pamięć i historia”. – Rok 1956 stał się symbolem takich właśnie wartości. Dzisiaj przywołujemy ten symbol, wiedząc, że bez historii nie ma przyszłości, bez pamięci nie ma teraźniejszości – podkreślił Marek Kuchciński. Jak dodał marszałek Sejmu, „rok 1956 stał się dodatkowo kolejnym filarem naszej wspólnej jedności polsko-węgierskiej”. – Rok 1956 połączył nas wielkim mostem solidarności i pomocy. Wtedy narodziła się ponownie solidarność polsko-węgierska w tym nowym wymiarze, w nowej powojennej rzeczywistości – powiedział marszałek Sejmu.
W swoim wystąpieniu Marek Kuchciński przywołał również słowa napisane 100 lat temu przez wielkiego przyjaciela Węgier Józefa Piłsudskiego: „Każdy naród posiada pomniki, które zawarły w sobie jego cierpienia i radości, jak w jednym ognisku ześrodkowując przeżycia całych pokoleń. Takimi pomnikami są: pola bitew, groby, ulice, domy. Są to dla każdego narodu świątynie historii”. – Dla nas jedną z takich świątyń historii jest rok 1956 i braterstwo broni polsko-węgierskie – zaznaczył marszałek Sejmu.
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Łukasz Kamiński podkreślił, że symboliczny jest fakt, że jutro bliźniacza kopia wystawy zostanie otwarta w Budapeszcie przed parlamentem Węgier. – Tak jak przez wiele lat łączyła nas historia, dzisiaj łączy nas, Polaków i Węgrów, pamięć – zaznaczył szef IPN. Jak wyjaśnił, na planszach wystawy widzimy historię Polski i Węgier – historię konkretnych ludzi, którzy nawet jeśli byli w pewnej masie, każdy z nich podejmował decyzję, żeby przeciwstawić się komunizmowi. – Nasi przodkowie 60 lat temu byli ludźmi wolnymi i byli solidarni. Byli wolni, mimo, że żyli w dyktaturze, bo tylko człowiek wolny potrafi zdobyć się na sprzeciw. Jestem przekonany, że dzisiaj wspólnie – Polacy i Węgrzy – możemy nadać nowe znaczenie tym słowom: wolność i solidarność – powiedział prezes IPN.
Réka Földváryné Kiss, przewodnicząca Komitetu Pamięci Narodowej Węgier mówiła m.in., że rok 1956 był przede wszystkim podstawą do zmiany mentalności narodów. – Zarówno pragnienie wolności ze strony Polaków i Węgrów, jak i siła moralna drzemiąca w ich oporze, tworzy nowe wartości. Rok 1956 dla Polaków, a także dla Węgrów, stanowi wspólnotę historycznych doświadczeń, a dla Europy Zachodniej historyczny symbol wspólnoty – powiedziała szefowa KPN.
