10. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 157).

Poseł Adam Andruszkiewicz:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Poselskiego Kukiz’15 w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o Karcie Polaka oraz niektórych innych ustaw.

Omawiany projekt został przygotowany przez Komisję Łączności z Polakami za Granicą, której jestem wiceprzewodniczącym, i w naszej opinii szybkie tempo prac nad zmianą ustawy nie przełożyło się negatywnie na jakość projektu. Organizacje kresowe i polonijne miały możliwość zapoznania się z proponowanymi zmianami oraz wyrażenia własnych opinii w tej kwestii.

Ustawa o Karcie Polaka została wprowadzona w 2007 r. i po 8 latach obowiązywania przyszedł najwyższy czas, aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom naszych rodaków, którzy niejednokrotnie zwracali uwagę na zbyt wąski zakres mechanizmów wsparcia, jakie do tej pory otrzymywali posiadacze Karty Polaka.

Prezentowany projekt ustawy dokonuje szeregu zmian, które mają na celu zwiększenie dostępności Karty Polaka dla naszych rodaków mieszkających za granicą, uproszczenie przyjazdu do kraju oraz aklimatyzacji na terenie Rzeczypospolitej. Ważną kwestią jest również wprowadzenie szybkiego i klarownego procesu nadania obywatelstwa polskiego. Wszyscy Polacy, którzy utracili polskie obywatelstwo w czasie wojny, oraz ich potomkowie czujący się Polakami powinni mieć możliwość powrotu do statusu pełnoprawnego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej.

Klub Poselski Kukiz’15 z zadowoleniem przyjmuje przepis wprowadzający możliwość ubiegania się o Kartę Polaka za pośrednictwem wojewody. Pragniemy jednak bardzo mocno uczulić urzędników przyznających dokument, aby w podejmowaniu decyzji kierowali się głębokim zrozumieniem położenia naszych rodaków na Wschodzie, zwłaszcza w okresie komunizmu. Należy pamiętać, że Polacy byli poddani ostrym represjom oraz sowietyzacji. Te czynniki muszą być mocno brane pod uwagę przy procesie weryfikacji przynależności do narodu polskiego.

Za dobre rozwiązanie uważamy również zniesienie opłat konsularnych za przyjęcie i rozpatrzenie wniosku o wizę krajową. W ustawie z 2007 r. istniał zapis mówiący o możliwości zwolnienia z takiej opłaty lub jej refundacji na pisemny wniosek, co było szeroko wykorzystywane, a więc państwo polskie nie posiadało większych dochodów z tego tytułu. Proponowana zmiana nie spowoduje więc naszym zdaniem uszczuplenia dochodów państwa, a jednocześnie spowoduje zmniejszenie biurokracji, co jako klub Kukiz’15 zawsze będziemy popierać.

Podobna sytuacja jest w przypadku zmian dotyczących zwolnienia z opłat konsularnych za przyjęcie wniosku i przygotowanie dokumentacji w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego osobom posiadającym Kartę Polaka.

Kolejną z wprowadzonych zmian jest wprowadzenie szerokich instrumentów adaptacyjnych dla posiadaczy Karty Polaka chcących osiedlić się w Polsce. Większość zapisów znajdujących się w artykule pochodzi z ustawy o repatriacji i dotyczy możliwości pokrycia kosztów przejazdów, częściowego pokrycia kosztów wynajmu lokalu mieszkalnego, pokrycia kosztów utrzymania czy też kosztów kształcenia i dokształcania zawodowego. Uważamy, że zmiany te przyczynią się do zwiększenia możliwości osiedlania się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej posiadaczy Karty Polaka.

W tym miejscu pragniemy zwrócić również uwagę na fakt, iż w parze ze zmianami w Karcie Polaka powinno iść zwiększenie wsparcia dla organizacji polskich na Wschodzie, które będą w największej mierze odpowiedzialne za utrzymanie polskości na dawnych terenach Rzeczypospolitej. Polacy, którzy nie zdecydują się na przyjazd do RP, muszą mieć zwiększoną opiekę państwa polskiego, zarówno w wymiarze dyplomatycznym, materialnym, jak i edukacyjnym. Z tego miejsca pragniemy bardzo mocno zapewnić wszystkich Polaków na Wschodzie: Nie zapomnimy o was, i jeszcze dziś złożymy odpowiedni projekt poprawki do budżetu w tej kwestii.

Zauważamy jednocześnie parę niebezpieczeństw, bazujemy na doświadczeniach z lat ubiegłych. Podczas obowiązywania przepisów o Karcie Polaka wydano ok. 170 tys. tych dokumentów, głównie Polakom mieszkającym na terenach Ukrainy, Białorusi i Litwy. W większości osoby otrzymujące Kartę Polaka kierowały się chęcią zaznaczenia swojej przynależności do narodu polskiego, co jest dokładnym założeniem obowiązujących przepisów. Niestety, część osób, które stały się posiadaczami tego dokumentu, kierowała się tylko i wyłącznie chęcią skorzystania z uprawnień, jakie daje im ten dokument. Dodatkowe uprawnienia wprowadzane przez niniejszą nowelizację mogą spowodować, że osób bezprawnie ubiegających się o Kartę Polaka niestety przybędzie. W historii wydawania tego dokumentu głośne były przypadki związane zarówno z otrzymaniem kart na podstawie fałszywych dokumentów, jak i podejrzeniem otrzymania karty w wyniku korupcji. Mamy również przypadki niegodnego zachowania się osób, które Kartę Polaka otrzymały. Wspomnieć tu należy przypadki osób, które fotografowały się z flagami banderowskimi w Przemyślu i Rzeszowie, osób posiadających symbole kojarzone z ruchami probanderowskimi w akademikach w Lublinie oraz kilka innych tego typu przypadków. Trzeba zaznaczyć, że osoby te, mimo że widocznie nie utożsamiały się z narodem polskim, a ich zachowanie było uwłaczające dla Rzeczypospolitej Polskiej, swoich kart nie utraciły. Dlatego też w związku z tym, aby nie dopuścić do takich sytuacji w przyszłości, złożyliśmy odpowiednią poprawkę podczas prac w komisji.

Jako klub Kukiz’15 przychylnie odnosimy się do większości proponowanych zmian, wierząc jednocześnie, że ewentualne kwestie sporne zostaną rozstrzygnięte w komisji. Wierzymy, że hasło: Chcemy repatrianta zamiast emigranta, dzięki naszej wspólnej pracy niebawem wcielimy w życie. Dlatego też poprzemy projekt ustawy. Dziękuję serdecznie. (Oklaski)