21. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (druk nr 119).

Poseł Małgorzata Wassermann:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość chciałabym przedstawić uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o służbie cywilnej.

Otóż zgodnie z art. 153 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa w urzędach administracji rządowej działa korpus służby cywilnej. W myśl ustawy o służbie cywilnej członkami korpusu służby cywilnej są osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę – to są pracownicy służby cywilnej – oraz osoby zatrudnione na podstawie mianowania, czyli urzędnicy służby cywilnej. Zatrudnianie w służbie cywilnej, w tym na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej, następuje w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru.

Praktyka stosowania ustawy o służbie cywilnej wskazuje na niejednokrotnie wydłużające się i nieefektywne procedury naboru, które prowadziły do opóźnień w obsadzeniu wolnych stanowisk. Zjawisko to jest szczególnie niepożądane w przypadku wyższych stanowisk w służbie cywilnej, które to stanowiska są szczególnie związane z wykonywaniem polityki rządu oraz zapewnieniem sprawnego administrowania i zarządzania kadrami. Biorąc pod uwagę znaczenie i zakres zadań wykonywanych na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej oraz potrzebę zapewnienia sprawnego funkcjonowania służby cywilnej realizującej działania rządu, proponuje się, aby zatrudnianie na stanowisku: dyrektora generalnego urzędu, kierującego departamentem lub komórką równorzędną w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, urzędzie ministra, urzędzie obsługującym przewodniczącego komitetu, urzędzie centralnego organu administracji rządowej oraz kierującego wydziałem lub komórką równorzędną, a także zastępcy tych osób, oraz innych osób wymienionych w ustawie, odbywało się w sposób elastyczny, mniej sformalizowany, wedle powołania.

Obsadzanie wyższych stanowisk w służbie cywilnej będzie następowało w drodze powołania przez uprawnione organy. Umożliwi to sprawne zatrudnianie na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej osób spełniających wymagania przewidziane dla tych stanowisk, a przy tym posiadających wykształcenie, umiejętności i predyspozycje dostosowane do aktualnych potrzeb urzędu. Urzędnikowi służby cywilnej oraz pracownikowi służby cywilnej, który został powołany na wyższe stanowisko w służbie cywilnej, dyrektor generalny urzędu udzieli urlopu bezpłatnego.

W projekcie proponujemy, aby osoby zajmujące wyższe stanowiska w służbie cywilnej nie były objęte systemem ocen okresowych. Proponuje się, aby wynagrodzenie osób zajmujących wyższe stanowiska w służbie cywilnej składało się z wynagrodzenia zasadniczego, dodatku funkcyjnego i dodatku za wieloletnią pracę, przy czym wynagrodzenie zasadnicze i dodatek funkcyjny ustala się z zastosowaniem mnożników kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej. Osoby zajmujące wyższe stanowiska w służbie cywilnej będą mogły uczestniczyć w szkoleniach, ale nie będzie dla nich ustalany indywidualny program rozwoju zawodowego. Podobnie jak ma to miejsce na gruncie obowiązującej ustawy o służbie cywilnej, osoba zajmująca wyższe stanowiska w służbie cywilnej będzie podlegała odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Zgodnie z projektem osoby zajmujące wyższe stanowiska w służbie cywilnej będą nadal członkami korpusu służby cywilnej. Oznacza to, że przepisy ustawy o służbie cywilnej adresowane do członków korpusu będą miały zastosowanie także do osób zajmujących wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Tym samym wprowadzono także odpowiednie zmiany w innych przepisach, adresowanych nie tylko do urzędników służby cywilnej i pracowników.

W art. 1 proponowanego projektu przewiduje się ponadto możliwość powołania na stanowiska szefa służby cywilnej i jego zastępcy osób niebędących urzędnikami służby cywilnej. Powołanie i odwołanie szefa służby będzie mogło nastąpić w każdym czasie.

W projekcie proponuje się zniesienie Rady Służby Cywilnej, co będzie m.in. skutkowało uproszczeniem sposobu powoływania i odwoływania szefa Służby Cywilnej oraz wyznaczania zastępcy szefa służby. W związku ze zniesieniem Rady Służby Cywilnej, co również proponujemy, konieczne jest wprowadzenie zmiany w ustawie o działach administracji rządowej. Jednocześnie proponuje się wprowadzenie zmian w ustawie o służbie zagranicznej w celu zapewnienia spójności rozwiązań zawartych w tej ustawie z projektowanymi zmianami w ustawie o służbie cywilnej.

W projektowanej ustawie przewiduje się przepisy przejściowe. Proponuje się, aby stosunki pracy z osobami zajmującymi w dniu wejścia w życie ustawy wyższe stanowiska w służbie cywilnej oraz kierownicze stanowiska w służbie zagranicznej, będące wyższymi stanowiskami w służbie cywilnej, wygasały po upływie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli przed upływem tego terminu osobom tym nie zostaną zaproponowane nowe warunki płacy lub pracy albo w razie nieprzyjęcia tych nowych warunków.

Jednocześnie zgodnie z projektem przepisy dotyczące wygaśnięcia stosunków pracy, o których mowa powyżej, nie będą miały zastosowania do mianowanych urzędników służby cywilnej, tzn. nie stosuje się tego przepisu przejściowego do urzędników, do których będą miały zastosowanie przepisy art. 5 ustawy o służbie cywilnej dotyczące zmiany i ustania stosunku pracy w służbie cywilnej.

W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy lub wypowiedzenia będzie przysługiwała odprawa pieniężna przewidziana dla pracowników, z którymi stosunki pracy rozwiązuje się z powodu likwidacji urzędu. W tym przypadku będzie miał zastosowanie art. 8 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Zgodnie z tymi przepisami będzie przysługiwała odprawa pieniężna. Ustawa określa w jasny sposób w jakiej wysokości.

Przy ustalaniu okresu zatrudnienia będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. Odprawę pieniężną będzie się ustalało według zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Ponadto wysokość odprawy pieniężnej nie będzie mogła przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Proponuje się, aby postępowania dotyczące naboru na wyższe stanowiska w służbie cywilnej wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy uległy zakończeniu, tj. aby nie były kontynuowane.

Biorąc pod uwagę, że projektowana ustawa wejdzie w życie w okresie, gdy przeprowadza się oceny okresowe, proponuje się umożliwienie dokończenia ocen okresowych niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy na dotychczasowych zasadach. Jest to szczególnie istotne w przypadku urzędników służby cywilnej, ponieważ uzyskanie pozytywnej oceny okresowej umożliwia przyznanie im kolejnego stopnia służbowego, a co za tym idzie – wyższego dodatku w służbie cywilnej z tytułu posiadanego stopnia.

Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Niniejszy projekt nie wymaga notyfikacji zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach dotyczących sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych.

Przedmiot projektu regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)